طلای ۷۴۰ چیست؟ فرق عیار ۷۴۰ و ۷۵۰

طلای ۷۴۰ چیست؟

در تعریف فنی، عیار ۷۴۰ یعنی ۷۴۰ قسمت از هر ۱۰۰۰ قسمت آلیاژ از طلا تشکیل شده است؛ یعنی خلوص طلا ۷۴ درصد است. برای مقایسه، عیار ۷۵۰ یعنی ۷۵ درصد.

بنابراین اختلاف ۷۴۰ و ۷۵۰ واقعی است. اگر دو قطعهٔ هم‌وزن داشته باشیم که یکی واقعاً عیار ۷۴۰ و دیگری واقعاً ۷۵۰ باشد، مقدار طلای خالص داخل قطعهٔ ۷۵۰ کمی بیشتر است.

بااین‌حال در بازار ایران عبارت «۷۴۰» یک کاربرد دوم هم دارد: ممکن است هنگام خرید طلای دست‌دوم از مشتری، قیمت پیشنهادی بر مبنایی پایین‌تر از نرخ کامل طلای ۷۵۰ محاسبه شود. در این کاربرد باید دقت کنیم که مبنای قیمت‌گذاری را با عیار واقعی فلز یکی ندانیم.

عیار ۷۴۰ و ۷۵۰ چه فرقی دارند؟

تفاوت عددی ساده است: ۷۴۰ برابر ۷۴ درصد خلوص و ۷۵۰ برابر ۷۵ درصد خلوص است. عیار رسمی و رایج طلای ۱۸ عیار در ایران ۷۵۰ است.

اگر می‌خواهید رابطهٔ عیار ۱۸ با ۷۵۰ و تفاوتش با طلای ۲۴ عیار را کامل‌تر ببینید، تفاوت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار این موضوع را جداگانه توضیح می‌دهد.

۷۴۰ یعنی چند درصد طلا؟

اگر عدد عیار واقعاً نتیجهٔ سنجش فلز باشد:

• عیار ۷۴۰ یعنی ۷۴ درصد وزن آلیاژ طلاست.
• عیار ۷۵۰ یعنی ۷۵ درصد وزن آلیاژ طلاست.

این اختلاف ممکن است کوچک به نظر برسد، اما در وزن‌های بالا روی مقدار طلای خالص و در نتیجه ارزش فلز اثر قابل اندازه‌گیری دارد.

آیا ۷۴۰ همان ۱۸ عیار است؟

دقیقاً نه.

در مقیاس ۲۴ عیار، عدد ۷۵۰ معادل ۱۸ عیار است. عیار ۷۴۰ کمی پایین‌تر قرار می‌گیرد و از نظر ریاضی حدود ۱۷٫۷۶ عیار در مقیاس ۲۴ است.

در گفت‌وگوی روزمرهٔ بازار ممکن است هر دو عدد نزدیک به محدودهٔ طلای ۱۸ عیار دیده شوند، اما اگر بحث دربارهٔ عیار دقیق یک نمونه باشد، ۷۴۰ و ۷۵۰ را نباید یک عدد دانست.

مهم‌ترین تفاوت: عیار واقعی ۷۴۰ با حساب‌کردن روی ۷۴۰ یکی نیست

این مهم‌ترین نکتهٔ این مقاله است. دو معامله ممکن است هر دو عدد «۷۴۰» را داشته باشند، اما معنای این عدد در آن‌ها کاملاً متفاوت باشد.

وقتی ۷۴۰ نتیجهٔ ری‌گیری است

فرض کنید یک قطعه طلای آب‌شده به آزمایشگاه فرستاده شده و نتیجهٔ عیارسنجی آن ۷۴۰ اعلام شده است.

در این حالت، ۷۴۰ دربارهٔ خود فلز حرف می‌زند: نمونه‌ای که آزمایش شده، بر مبنای نتیجهٔ آن آزمایش ۷۴ درصد طلا داشته است. ارزش چنین قطعه‌ای هم باید با عیار واقعی‌اش سازگار باشد؛ نمی‌توان قطعه‌ای را که عیار آزمایش‌شده‌اش ۷۴۰ است بدون تعدیل دقیقاً مثل یک قطعهٔ ۷۵۰ ارزش‌گذاری کرد.

اگر می‌خواهید ببینید عیار یک قطعهٔ آب‌شده چگونه تعیین و ثبت می‌شود، استعلام انگ طلای آب‌شده تفاوت ری‌گیری، عیار و انگ را توضیح می‌دهد.

وقتی ۷۴۰ فقط مبنای محاسبهٔ خرید است

حالت دوم متفاوت است.

ممکن است شما یک قطعهٔ طلای زینتی را که به‌عنوان طلای ۱۸ عیار خریده‌اید برای فروش ببرید و خریدار قیمت پیشنهادی‌اش را با نسبتی معادل ۷۴۰ نسبت به نرخ ۷۵۰ محاسبه کند.

اگر هیچ آزمایشی انجام نشده باشد، این محاسبه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که عیار واقعی قطعهٔ شما ۷۴۰ شده است. در اینجا ۷۴۰ می‌تواند فقط عدد مورد استفاده در روش قیمت‌گذاری خریدار باشد.

پس همیشه یک سؤال ساده هست که باید پرسید:

این ۷۴۰ نتیجهٔ آزمایش خود طلاست، یا عددی است که برای محاسبهٔ قیمت خرید استفاده شده؟

آیا طلای دست‌دوم واقعاً ۷۴۰ است؟

نه، نمی‌توان گفت هر طلای دست‌دومی واقعاً عیار ۷۴۰ دارد.

«دست‌دوم» بودن دربارهٔ سابقهٔ استفاده از قطعه است؛ «عیار» دربارهٔ نسبت طلای موجود در آلیاژ. یک انگشتر ممکن است چند سال استفاده شده باشد و همچنان از همان آلیاژی تشکیل شده باشد که از ابتدا داشته است. در مقابل، قطعهٔ دیگری ممکن است از ابتدا عیار متفاوتی داشته باشد، در قسمت‌هایی لحیم داشته باشد یا اجزایی غیر از طلا در وزنش باشد.

بنابراین «طلای دست‌دوم» و «طلای ۷۴۰» مترادف یکدیگر نیستند.

آیا استفاده از طلا عیار ۷۵۰ را به ۷۴۰ تبدیل می‌کند؟

این ادعا را نباید به‌عنوان یک قاعدهٔ عمومی بیان کرد.

عیار نسبت جرم طلای موجود در آلیاژ به جرم کل همان آلیاژ است. صرف اینکه یک قطعه مدتی پوشیده شده، شسته شده یا در معرض استفادهٔ روزمره بوده، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که آلیاژ آن از ۷۵۰ به ۷۴۰ تبدیل شده است.

ممکن است قطعه‌ای در استفادهٔ روزمره دچار ساییدگی و کاهش وزن شود. ممکن است قفل، فنر، لحیم، سنگ یا اجزای غیرطلایی داشته باشد و هنگام فروش لازم باشد وزن قابل‌محاسبه‌اش جدا شود. این‌ها می‌توانند روی وزن یا قیمت معامله اثر بگذارند، اما کاهش وزن یا کسر قیمت را نباید خودکار معادل کاهش عیار کل آلیاژ دانست.

از طرف دیگر، عدد حک‌شده روی یک قطعه هم همیشه جای آزمایش را نمی‌گیرد. اگر عیار واقعی محل اختلاف باشد، سنجش معتبر است که می‌تواند مشخص کند نمونه واقعاً چه عیاری دارد.

چرا بعضی خریداران طلای دست‌دوم را روی ۷۴۰ حساب می‌کنند؟

در بخشی از بازار، هنگام خرید طلای کارکرده از مشتری از نرخی پایین‌تر از نرخ کامل طلای ۷۵۰ استفاده می‌شود و ۷۴۰ یکی از اعدادی است که برای این محاسبه دیده می‌شود.

اما دو احتیاط لازم است.

اول اینکه منابع بازار دلیل واحد و الزام‌آوری برای «چرا دقیقاً ۷۴۰» ارائه نمی‌کنند. در توضیح‌های مختلف از ریسک عیار، قطعات غیرطلایی، لحیم، هزینه‌های بعدی و ذوب نام برده می‌شود، ولی نمی‌توان همهٔ این عوامل را برای همهٔ معاملات یکسان دانست.

دوم اینکه خود عدد هم در همهٔ منابع یکی نیست — در روش‌های مختلف بازار اعدادی مثل ۷۳۵، ۷۴۰ یا ۷۴۷ دیده می‌شود.

بنابراین دقیق‌تر است بگوییم: ۷۴۰ در بخشی از بازار یکی از مبناهای محاسبهٔ قیمت خرید است، نه عددی که الزاماً در تمام معاملات و توسط تمام خریداران استفاده شود.

نرخ «طلای ۱۸ عیار / ۷۴۰» روی تابلو یعنی چه؟

در بعضی تابلوهای قیمت، علاوه بر «طلای ۱۸ عیار / ۷۵۰»، ردیفی با عنوان «۷۴۰» و گاهی ردیف جداگانه‌ای برای «طلای دست دوم» دیده می‌شود.

این ردیف را بهتر است نرخ مربوط به مبنای ۷۴۰ بخوانیم. اگر نرخ مرجع ۷۵۰ را داشته باشیم، ارزش متناظر با عیار ۷۴۰ را می‌توان با نسبت عیارها تعدیل کرد؛ همین رابطه توضیح می‌دهد چرا نرخ ۷۴۰ کمی پایین‌تر از نرخ ۷۵۰ می‌نشیند.

اما وجود چنین ردیفی روی تابلو ثابت نمی‌کند طلایی که شما در دست دارید آزمایش شده و عیار واقعی‌اش ۷۴۰ است. تابلو یک نرخ نشان می‌دهد؛ ری‌گیری دربارهٔ ویژگی یک نمونه فلز جواب می‌دهد.

ما هم همین ردیف را داریم: قیمت طلای دست دوم نرخ لحظه‌ای همین مبنا را نشان می‌دهد، کنار قیمت طلای ۱۸ عیار که نرخ مرجع ۷۵۰ است. مقایسهٔ آن دو، فاصلهٔ این دو مبنا را در همان لحظه نشان می‌دهد.

چه زمانی ۷۴۰ واقعاً عیار طلاست؟

وقتی عدد ۷۴۰ به نتیجهٔ معتبر عیارسنجی همان نمونه اشاره می‌کند، می‌توان دربارهٔ «طلای عیار ۷۴۰» به معنای فنی صحبت کرد. نمونهٔ روشنش طلای آب‌شده‌ای است که آزمایش شده و نتیجهٔ ری‌گیری برایش ۷۴۰ ثبت شده است.

در چنین شرایطی ۷۴۰ دیگر یک ضریب خرید نیست؛ دربارهٔ مقدار طلای موجود در آلیاژ صحبت می‌کنیم.

طلای آب‌شده هم ذاتاً عیار مشخصی ندارد — یک قطعه می‌تواند ۷۴۰ باشد و دیگری ۷۵۰ یا عددی متفاوت. دربارهٔ همین در طلای آب‌شده چیست؟ بیشتر توضیح داده‌ایم.

آیا ۷۴۰ عیار قانونی طلای دست‌دوم است؟

در منابع رسمی‌ای که بررسی شد، سندی پیدا نشد که ۷۴۰ را عیار قانونی طلای دست‌دوم معرفی کند یا خریداران را موظف کند طلای مشتری را با ۷۴۰ بخرند. در مقابل، عیار ۷۵۰ به‌عنوان عیار رسمی ۱۸ عیار در مقررات مصنوعات طلا شناخته شده است.

این دو را باید جدا نگه داشت: استاندارد عیار یک مصنوع یک بحث است، و روش یک خریدار برای قیمت‌گذاری طلای کارکرده بحث دیگری.

پس اگر در معامله‌ای از عدد ۷۴۰ استفاده شد، بهتر است اول مشخص شود این عدد از کجا آمده، نه اینکه صرف وجودش به یک الزام قانونی نسبت داده شود.

یک سؤال که باید بپرسید

اگر عددی مثل ۷۴۰ شنیدید، مهم‌ترین چیزی که می‌توانید بپرسید همین است:

«این عیار واقعی قطعه است یا فقط مبنای محاسبهٔ قیمت خرید؟»

اگر ۷۴۰ نتیجهٔ آزمایش باشد، دربارهٔ خلوص واقعی فلز حرف می‌زنیم. اگر فقط در فرمول خرید استفاده شده باشد، دربارهٔ روش قیمت‌گذاری حرف می‌زنیم. همین یک تفکیک، بیشتر سوءتفاهم‌های مربوط به طلای ۷۴۰ را حل می‌کند.

بقیهٔ سؤال‌هایی که هنگام فروش باید بپرسید — وزن مبنا، نرخ مبنا و هر کسری و دلیلش — در قیمت فروش طلا به طلافروشی جداگانه آمده است. و اگر وزن، عیار و نرخ مبنا را دارید، ماشین‌حساب طلا کمک می‌کند اثر تغییر عیار بر ارزش فلز را جدا ببینید.

آیا طلانکس طلای دست دوم می‌خرد؟

خیر. ما نرخ طلای دست دوم را منتشر می‌کنیم چون بخشی از تابلوی بازار است، ولی خودمان آن را نمی‌خریم؛ طلانکس طلا و نقرهٔ خام معامله می‌کند.

پس این صفحه قرار نیست به شما بگوید چقدر باید بگیرید. قرار است بگوید عددی که می‌شنوید از کجا آمده، تا وقتی با خریدار حرف می‌زنید بدانید دربارهٔ کدام‌یک صحبت می‌کنید.

جمع‌بندی

عیار ۷۴۰ در معنای فنی یعنی ۷۴ درصد وزن آلیاژ از طلا تشکیل شده است. عیار ۷۵۰ یعنی ۷۵ درصد و همان مبنای رسمی طلای ۱۸ عیار است. پس اگر هر دو عدد واقعاً نتیجهٔ سنجش عیار باشند، ۷۴۰ و ۷۵۰ یک چیز نیستند.

اما عدد ۷۴۰ در بازار کاربرد دیگری هم دارد: بعضی خریداران هنگام خرید طلای دست‌دوم یا شکسته، قیمت را با مبنایی معادل ۷۴۰ نسبت به نرخ ۷۵۰ حساب می‌کنند. این محاسبه به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که طلای مشتری واقعاً عیار ۷۴۰ دارد.

طلای دست‌دوم هم الزاماً در اثر استفاده از ۷۵۰ به ۷۴۰ تبدیل نمی‌شود، و برای همهٔ خریداران هم عدد واحد ۷۴۰ وجود ندارد.

پس هر وقت با این عدد روبه‌رو شدید، اول مشخص کنید دربارهٔ عیار واقعی فلز صحبت می‌شود یا مبنای قیمت‌گذاری معامله. شباهت عددها نباید باعث شود این دو مفهوم متفاوت را یکی بدانیم.