سکه گرمی بانکی یا پارسیان یک‌گرمی؟ تفاوت عیار، وزن و حباب

سکهٔ گرمی بانکی با پارسیان یک‌گرمی چه تفاوتی دارد؟

سکهٔ گرمی از مسکوکات رسمی بانک مرکزی است. مثل سکهٔ امامی و بهار آزادی، قیمتش را بازار سکه تعیین می‌کند — یعنی علاوه بر ارزش طلای داخلش، عرضه و تقاضا و حباب بازار سکه هم رویش می‌نشیند.

پارسیان یک پلاک طلای ۱۸ عیار است که تولیدکننده‌های خصوصی آن را در بسته‌بندی سکه‌مانند عرضه می‌کنند. مسکوک رسمی بانک مرکزی نیست و در وزن‌های مختلف تولید می‌شود — از ۱۰۰ سوت تا ۱۵۰۰ سوت. «سوت» یعنی یک‌هزارم گرم، و سوت طلا چیست؟ واحد را جداگانه توضیح می‌دهد.

پس «۱۰۰۰ سوت» یعنی دقیقاً ۱ گرم. اینجا نام محصول با وزنش می‌خواند — که دربارهٔ سکهٔ گرمی صادق نیست.

وزن و عیار این دو چقدر است؟

سکهٔ گرمی: ۱٫۰۱۶ گرم، عیار ۹۰۰. «گرمی» نام قطعه است، نه وزنش. این سکه ۱٫۶ درصد سنگین‌تر از یک گرم است، و عیار ۹۰۰ یعنی ۹۰ درصد وزنش طلای خالص است و بقیه آلیاژ.

پارسیان ۱۰۰۰ سوت: ۱٫۰۰۰ گرم، عیار ۷۵۰. طلای ۱۸ عیار، یعنی ۷۵ درصد وزنش طلای خالص است. تفاوت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار معنای این عددها را باز می‌کند.

دو عدد با فاصلهٔ کم در وزن، و فاصلهٔ زیاد در عیار.

کدام طلای خالص بیشتری دارد؟

ضرب ساده‌ای است، و جوابش از آنچه از روی نام دو محصول حدس می‌زنید بزرگ‌تر است:

سکهٔ گرمی: ۱٫۰۱۶ × ۰٫۹۰۰ = ۰٫۹۱۴ گرم طلای خالص

پارسیان ۱۰۰۰ سوت: ۱٫۰۰۰ × ۰٫۷۵۰ = ۰٫۷۵۰ گرم طلای خالص

سکهٔ گرمی حدود ۲۲ درصد طلای خالص بیشتری دارد. دو محصولی که هر دو «یک‌گرمی» نامیده می‌شوند، یک‌پنجم اختلاف در خودِ فلز دارند.

ولی طلای بیشتر به معنی خرید به‌صرفه‌تر نیست. سکهٔ گرمی باید گران‌تر باشد — سؤال این است که چقدر گران‌تر، و آیا آن اختلاف از اختلاف طلا بیشتر است یا نه. بقیهٔ مقاله همین است.

چرا قیمتشان متفاوت است؟

نه فقط به‌خاطر اختلاف طلا. سازوکار قیمت‌گذاری این دو از ریشه متفاوت است.

قیمت سکهٔ گرمی را بازار سکه می‌سازد. مثل هر سکهٔ دیگری، عرضه و تقاضای خودش را دارد و می‌تواند از ارزش طلای داخلش فاصله بگیرد. آن فاصله را حباب می‌نامیم.

قیمت پارسیان از نرخ گرم طلای ۱۸ عیار شروع می‌شود و اجرت ضرب و سود فروشنده رویش می‌نشیند. بازار مستقلی برای پارسیان وجود ندارد که قیمتش را از نرخ طلا جدا کند.

این تفاوت نتیجهٔ عملی دارد: در روزهایی که تقاضای سکه بالا می‌رود، قیمت سکهٔ گرمی می‌تواند حرکتی کند که نرخ طلا آن روز نکرده است. پارسیان چنین حرکتی ندارد.

حباب سکهٔ گرمی با اجرت پارسیان چه فرقی دارد؟

هر دو هزینه‌ای بالای ارزش فلزند، ولی از دو جنس:

اجرت هزینهٔ ساخت است. تقریباً مشخص و قابل پیش‌بینی، و فروشنده اعلامش می‌کند.

حباب هزینهٔ ساخت نیست؛ فاصلهٔ قیمت بازار با ارزش طلاست. هیچ‌کس اعلامش نمی‌کند، هر روز عوض می‌شود، و می‌تواند کم شود. کسی که سکه را در حباب بالا می‌خرد و در حباب پایین می‌فروشد، پولی را از دست می‌دهد که هیچ‌جای فاکتورش ننوشته شده.

و یک نکته که سکه‌های کوچک را خاص می‌کند: اجرت ضرب یک سکه تقریباً ثابت است و با وزنش کم و زیاد نمی‌شود. وقتی همان رقم روی ۰٫۹۱ گرم طلا بنشیند سهم بزرگی از قیمت می‌شود؛ وقتی روی ۷٫۳ گرم طلای یک سکهٔ امامی بنشیند، تقریباً به چشم نمی‌آید.

به همین دلیل سکهٔ گرمی معمولاً بالاترین حباب را میان سکه‌های رایج دارد. عدد امروزش را حباب سکه گرمی نشان می‌دهد؛ ثابت نیست و از حافظه نباید خواندش.

هزینهٔ هر گرم طلای خالص را چطور مقایسه کنیم؟

اینجا تنها معیاری است که دو محصول با وزن و عیار متفاوت را روی یک خط می‌آورد:

قیمت نهایی پرداختی ÷ گرم طلای خالصِ داخل قطعه

برای سکهٔ گرمی، مخرج ۰٫۹۱۴ است. برای پارسیان ۱۰۰۰ سوت، ۰٫۷۵۰. هر دو عدد را از قیمت نهایی — با اجرت، مالیات و هر هزینهٔ دیگری — حساب کنید، نه از نرخ تابلو.

سه اشتباه رایج که این حساب را خراب می‌کنند:

تقسیم بر وزن قطعه به‌جای وزن طلا. تقسیم قیمت سکهٔ گرمی بر ۱٫۰۱۶ عددی می‌دهد که معنایی ندارد، چون یک‌دهم آن وزن آلیاژ است.

استفاده از ۱ به‌جای ۱٫۰۱۶. همان ۱٫۶ درصد خطا، همیشه در جهت کم‌شمردن طلا.

مقایسهٔ قیمت نهایی یکی با نرخ تابلوی دیگری. که خطای بعدی است و جای خودش را دارد.

دو عددی که روی این سایت می‌بینید یکی نیستند

اگر قیمت سکه گرمی و قیمت پارسیان ۱۰۰۰ سوت را کنار هم بگذارید، دو عدد می‌بینید که پایهٔ یکسانی ندارند — و مقایسهٔ مستقیمشان گمراه‌کننده است.

صفحهٔ سکهٔ گرمی نرخ مرجع بازار سکه را نشان می‌دهد: آنچه بازار برای آن قطعه می‌دهد، با حباب و همه‌چیز.

صفحهٔ پارسیان ارزش طلای داخل قطعه را نشان می‌دهد. خود آن صفحه هم صریح نوشته است که اجرت ضرب و حباب فروشنده در آن عدد نیست، پس قیمت خرید از بازار بالاتر خواهد بود.

پس آن دو عدد یک جنس نیستند: اولی قیمت است، دومی ارزش فلز. برای مقایسهٔ واقعی، قیمت نهایی پارسیان را از فروشنده بگیرید و بعد هر دو را به هزینهٔ هر گرم طلای خالص تبدیل کنید.

هنگام فروش مجدد چه تفاوتی دارند؟

سکهٔ گرمی بازار بازخرید شناخته‌شده‌ای دارد، چون مسکوک رسمی بانک مرکزی است. ولی هنگام فروش، حبابِ آن روز است که اهمیت دارد نه حبابِ روز خرید.

پارسیان معمولاً بر پایهٔ ارزش طلای داخلش بازخرید می‌شود و اجرتی که پرداخته‌اید برنمی‌گردد — همان‌طور که اجرت هیچ مصنوع طلایی برنمی‌گردد.

پس هر دو هنگام فروش چیزی را از دست می‌دهند، ولی دو چیز متفاوت: یکی حبابی که ممکن است آب رفته باشد، دیگری اجرتی که از اول هزینه بود. پیش از خرید، شرایط بازخرید را از فروشنده بپرسید — این سؤال برای قطعات کوچک مهم‌تر است، چون سهم هزینه‌ها از قیمت بالاتر است.

هنگام خرید چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

وزن و عیار را دقیق بپرسید. ۱٫۰۱۶ و ۹۰۰ برای سکهٔ گرمی، ۱٫۰۰۰ و ۷۵۰ برای پارسیان ۱۰۰۰ سوت. اگر فروشنده‌ای سکهٔ گرمی را «یک گرم» معرفی کرد، تقریب می‌گوید نه عدد.

قیمت نهایی را بگیرید، نه نرخ پایه. با اجرت و مالیات و هر چیز دیگری.

هزینهٔ هر گرم طلای خالص را حساب کنید. تنها عددی است که دو محصول را قابل مقایسه می‌کند.

حباب روز را ببینید. برای سکه، نه برای پارسیان — پارسیان حباب بازار سکه ندارد.

فاکتور بگیرید و مشخصات رویش را با کالا تطبیق دهید. برای پارسیان، نام تولیدکننده و وزن اعلامی؛ برای سکه، همین که مسکوک رسمی است کار شناسایی را ساده می‌کند.

و بپرسید کدام را واقعاً می‌خواهید. اگر هدفتان جمع کردن طلاست، قطعات کوچک — چه سکه چه پلاک — سهم هزینهٔ بالاتری دارند و طلای خام یا قطعات بزرگ‌تر معمولاً به‌صرفه‌ترند. سکهٔ کوچک را وقتی بخرید که به شکل سکه بودنش نیاز دارید. سکه گرمی مشخصات کامل قطعه را دارد.

جمع‌بندی

دو محصولی که هر دو «یک‌گرمی» نامیده می‌شوند، در هیچ‌کدام از چهار چیزی که اهمیت دارد یکی نیستند:

وزن — ۱٫۰۱۶ در برابر ۱٫۰۰۰ گرم. عیار — ۹۰۰ در برابر ۷۵۰. طلای خالص — ۰٫۹۱۴ در برابر ۰٫۷۵۰ گرم، یعنی حدود ۲۲ درصد اختلاف. و سازوکار قیمت — بازار سکه در برابر نرخ گرم طلا به‌علاوهٔ اجرت.

آخری از همه مهم‌تر است، چون تنها موردی است که از روی مشخصات محصول دیده نمی‌شود و فقط در روز فروش خودش را نشان می‌دهد.

پس سؤال درست «کدام طلای بیشتری دارد؟» نیست. این است: هر گرم طلای خالص، در هرکدام، چقدر برایم تمام می‌شود — و موقع فروش چه چیزی برنمی‌گردد؟